TCG versus Klassieke Geneeswijzen

De TCG wijkt af van de Klassieke Geneeswijzen, omdat na WO II de TCG door China zo Westers mogelijk toegankelijk werd gemaakt. Traditionele Chinese Geneeswijzen (TCG), de huidige, meest gangbare, vorm van Chinese geneeskunde die zowel in China zelf als daarbuiten toegepast wordt, moet men niet verwarren met de wérkelijk ‘traditionele’ (of klassieke) Chinese geneeskunde. De oorspronkelijke Chinese geneeskunde was een amalgaam van vaak op magie en bijgeloof steunende behandelingen/therapieën van een heel diverse groep (niet altijd even bekwame) heelmeesters. De theoretische fundering ging terug op naturalistische concepten als Yin, Yang, Tao en de Vijf Elementen. De overlevering ging van meester op leerling.

De huidige TCG is het door de CCP gestandaardiseerde medische systeem, ontstaan vanaf 1956, dat wel bepaalde elementen uit de traditionele geneeskunde bevat (zoals acupunctuur, Tuina-massage, moxa, aromatherapie en kruidenleer), maar ook verweven is met CCP-ideologie én met de Westerse biomedische geneeskunde. Het wordt toegepast door opgeleide artsen die een studie van zes jaar hebben doorlopen aan een door de Chinese overheid opgerichte TCG-school, waar de opleiding gebaseerd is op een gestandaardiseerde reeks TCG-handboeken. Het is echter wel dankzij het concept van TCG, dat er facetten van de klassieke geneeskunde tot op vandaag nog steeds een rol spelen in de gezondheidszorg.

Zonder deze standaardisering zou de oude medische traditie wellicht, net zoals andere traditionele praktijken in de wereld, langzaamaan uitgestorven zijn. Het is bijzonder te noemen dat de Amerikaanse president Richard Nixon hier een indirecte rol in heeft gespeeld. Nixons reis naar China in 1971 resulteerde zo in meer dan veranderingen in het buitenlands beleid. New York Times-journalist James Reston maakte deel uit van het team dat naar China ging, voordat Nixon er arriveerde. Terwijl hij daar was, kreeg Reston een blindedarmontsteking en moest hij een operatie ondergaan. Zijn post-operatieve pijn werd behandeld met… acupunctuur! Reston was zó onder de indruk en gefascineerd door deze behandelingen, dat hij een artikel schreef over zijn ervaringen. Dit was de eerste keer dat men in het Westen zelfs maar van acupunctuur had gehóórd. Dit ene incident leidde tot een bewustwording die door de jaren heen geleidelijk groeide.

Wat is klassieke Chinese geneeskunde?
En waarom is het anders dan de Traditionele Chinese Geneeskunde? Vaak zullen cliënten die zich aangetrokken voelen tot Chinese geneeskunde, verward raken door de verschillende termen KCG (Klassieke Chinese Geneeskunde) en TCG (Traditionele Chinese Geneeskunde).

Eigenlijk is dit een heel interessant onderwerp in de Chinese geneeskunde. Ik zal daarom hier proberen om vijfduizend jaar Chinese geschiedenis in vogelvlucht door te nemen om het verschil te verhelderen.

5000 v. Chr.
Het oude China, nog vóór het ontstaan van de dynastieën, was een land waar goden en stervelingen in harmonie met elkaar leefden en zo een goddelijk geïnspireerde cultuur creëerden. Daarom is de vroege Chinese geschiedenis en de mythologie volledig verstrengeld met elkaar. Zo geloofde men in het oude China, dat hun cultuur een goddelijk geschenk was en dat de heersers van de Oudheid halfgoden waren. Eén van deze halfgoden heette Yandi, een wijs en goedaardig keizer. Hij had het lichaam van een mens, het hoofd van een os en een transparante onderbuik. Ze noemden hem de zonnegod, maar hij had ook andere namen. Voor zijn bijdrage aan de landbouw, kruidenkunde en geneeskunde, werd hij de Vijf Granen Keizer genoemd en de God van de Chinese Geneeskunde. Maar tegenwoordig staat hij vooral bekend onder de naam Shen Nong, wat Goddelijke boer betekent (shén nóng 神農).

Volgens een oude legende pleitte op een dag een minister aan het hof van Shen Nong om een oude man te helpen die vreselijk veel pijn had. Niemand wist wat de oude heer mankeerde of hoe ze hem konden helpen, want in die tijd waren er geen medicijnen of een goed georganiseerde gezondheidszorg. De oude man stierf een tijdje later. Dit incident raakte Shen Nong diep; hoe kon hij machteloos toekijken hoe zijn volk leed en stierf? Hij nam zich voor zijn uiterste best te doen om de medische kennis te verbeteren.

Hierna trok Shen Nong dagelijks het bos in, waar hij wilde planten zocht, zo veel monsters nemend als hij kon. Hij categoriseerde de planten op basis van smaak en andere kenmerken. Zijn transparante buik kwam hem hierbij goed van pas. Zo ontdekte hij welke planten giftig waren en welke planten geneeskrachtige kenmerken hadden. In totaal identificeerde hij 365 geneeskrachtige kruiden, talloze vruchten en groenten en de vijf basisvoedingsmiddelen van het oude China: rijst, tarwe, sorghum, gierst en bonen.

Pijler van de Chinese geneeskunde
Door zijn avontuurlijke proeverijen ontwikkelde Shen Nong een begrip over hoe planten groeiden, welke bodemsoort geschikt was voor verschillende kruiden en in welk seizoen ze groeiden. Men zegt dat Shen Nong ook de kalender, de ploeg en de bijl heeft uitgevonden. Hij tekende plannen op voor massale cultivatie, conservering en opslag van voedsel, zodat het volk altijd genoeg te eten zou hebben. Hiermee was de Chinese landbouw een feit. Duizenden jaren later stelden geleerden uit de Han Dynastie een boek samen, gebaseerd op zijn ontdekkingen. Dit boek, dat vandaag de dag nog steeds wordt vertaald en gepubliceerd en wordt beschouwd als een groot werk en een pijler van de Chinese geneeskunde, wordt de ‘Shen Nong Pen Tsao Jing’ genoemd.

Hoe kon Shen Nong elke dag talloze onbekende kruiden eten, zonder problemen? Hoe kon het, dat hij zichzelf niet per ongeluk vergiftigde? Nou, dat gebeurde dus wel, soms wel 70 keer op een dag! Maar Shen Nong had een tegengif ontdekt dat alle gifsoorten kon neutraliseren. Zijn tegengif heette chá (茶), thee.

Volgens een legende was het dus Shen Nong die als eerste thee ontdekte: Op een dag maakte Shen Nong een vuur om water te koken en kwamen er wat blaadjes van het brandhout in de pan terecht. Shen Nong, die al alles dat hij tegenkwam proefde en testte, nam hier natuurlijk ook een slokje van. Het brouwsel hielp hem allerlei giftige stoffen te verwerken van schadelijke dingen die hij probeerde te verteren. Daarnaast zorgde het er ook voor dat hij de mooie leeftijd van 120 jaar bereikte.

Helaas had de ‘Goddelijke boer’ niet altijd thee paraat. Toen Shen Nong ‘darmsplitsend gras’ proefde, dat net zo pijnlijk was als dat het klinkt, betekende dit zijn einde. Shen Nong kon zijn tegengif niet tijdig innemen en stierf. Maar zijn nalatenschap van onbaatzuchtigheid overleefde hem. En de schat aan kennis die hij achterliet, de vruchten van zijn opoffering, is voor de mens tot op de dag van vandaag van onschatbare waarde.

1600 – 1100 v. Chr.
In deze periode van de geschiedenis werd in de Gele Riviervallei de vaardigheid ontwikkeld om alcohol te maken van granen en druiven.

De Shang-dynastie is de eerste echte dynastie waar men zeker van weet dat ze echt bestaan heeft (en geen mythe is). Er leefde in de vroege Shang-dynastie een als slaaf geboren chef-kok, Yi Yin, die voor keizer Chang Tang werkte als zijn favoriete chef-kok. Yi Yin kon zich slim transformeren tot premier van het land. Yi Ying was ook een getalenteerde arts, die wist hoe hij medicinale alcohol moest maken en een combinatie van verschillende kruiden kon koken tot allerlei medicinale verbindingen voor de genezing van de ziekten.

‘Afkooksel’ is een extractiemethode. Door kruiden of plantaardig materiaal te koken, lossen de chemicaliën van de plant op. Het is tegenwoordig de meest gebruikelijke bereidingsmethode in verschillende kruidengeneeskundige systemen. Voordat Yi Yin de techniek van afkooksel uitvond, werden de meeste medicijnen en kruiden simpelweg opgekauwd en doorgeslikt. Deze manier van medicatie innemen is natuurlijk een stuk lastiger en onaangenamer dan het drinken van een afkooksel. In een afkooksel kun je immers veel planten tegelijkertijd tot je nemen, zonder dat je ze werkelijk allemaal moet opeten.

Uiteraard werd in deze tijd nog niet alles begrepen qua werking en toxiciteit van planten, maar toch was dit een grote stap voorwaarts in de geneeskunde van toen. In de Klassieke Chinese Geneeswijzen worden de meervoudig smakende medicijnen in de afkooksels gebruikt volgens het hiërarchiesche principe van De Keizer, De Minister, De Assistent en De Gezant, die de basis legden voor de vorming en ontwikkeling van de theorie van de Klassieke Geneeswijzen.

Elk kruid in een formule heeft een eigen functie, dit is de hiërarchie:

• De Keizer: absoluut noodzakelijk en het meest werkzame ingrediënt
• De Minister: is werkzaam, maar werkt ook op andere nevenklachten.
• De Assistent: versterkt het effect van De Keizer en
• De Minister, vermindert bijwerkingen en werkt specifiek in op andere nevenklachten.
• De Gezant: zorgt voor het werkzaam zijn van de formule op de benodigde plaats in het lichaam en zorgt dat er een harmonie ontstaat tussen alle kruiden in een formule.

Het eerste kruidenformuleboek
Yi Yin’s grootste bijdrage aan de geneeskunde is, dat hij traditionele kookvaardigheden, waarzeggerij en medische kennis kon combineren. Hij creëerde het precedent van ‘voedsel als medicijn’ in de Chinese geneeskunde.

Yi Yin vatte samen dat “de harmonie moet liggen in zoet, zuur, scherp, bitter en zout, in deze volgorde. Ze hebben allemaal hun eigen oorsprong.”

Hij promootte zijn toepassing van de vijf smaken van voedsel op de geneeskunde. De essentie van een TCG-behandeling is nog steeds het voorschrijven van een dieet/voedingsrichtlijnen, dat de bron is van ‘voedsel als medicijn’-therapie binnen de Chinese geneeswijzen. Historici vermelden dat hij het boek schreef met de titel ‘Yi Yin’s Soup Classic’. Dit was het eerste kruiden-formuleboek in de Chinese geschiedenis!

500-300 v. Chr. Periode van de Strijdende Staten
Men is druk bezig met het uithakken/opschrijven van vele archieven en het vastleggen van de oude mondelinge overleveringen uit de tijd van de Gele Keizer (2698 – 2599 v. Chr., het jaar 2698 v. Chr. wordt tevens beschouwd als begin van de Chinese jaartelling) op stukken bamboe, schildpadschild en dierenbotten, omdat men bang was dat de kennis verloren zou gaan tijdens de oorlogen. 

Gedurende duizenden jaren hieraan voorafgaand, was de Gele Keizer de leider die alle stammen in Centraal China verenigde. De Gele Keizer, of Huang Di, voerde samen met zijn lijfarts Qi Bo en een groep vertrouwde adviseurs,  verregaande discussies en onderzoek naar medicijnen en acupunctuur.

Huang Di stond aan de basis van de Chinese cultuur. Hij zou honderd jaar hebben geleefd door zijn studies in de traditionele Chinese geneeskunde. Hij openbaarde de geheimen van de onsterfelijkheid in een boek over geneeskunde. Zijn vrouw, keizerin Lei Zu, was de eerste die rupsen kweekte voor hun zijde.

Huang Di schiep, volgens de overlevering, het wiel en de roeiboot. Hij leerde mensen wegen aanleggen en passen uithakken door onbegaanbare bergketens. Hij vond het schrift uit, de kunst van het pottenbakken en de muziek. Huang Di ontwierp de eerste kalender en schonk de mensen instrumenten om de omloop van de sterren en planeten te berekenen. Hij leerde de mensen dieren te fokken en de plantseizoenen van gewassen en bomen. Zo bouwde hij voort op het werk van zijn (niet bestaande!) voorganger Shen Nong, die de landbouw in China ïntroduceerde. Huang Di verdreef de wilde dieren, die jacht op mensen maakten. Hij maakte de eerste wapenrusting. Hij was een ‘goddelijke krijger’.

De stukken bamboe/schildpadschilden/beenderen uit de Periode van de Strijdende Staten zijn bewerkt to de oudst bewaard gebleven tekst van medische specialisten. Het wordt ‘The Yellow Emperor’s Classic of Internal Medicine’
genoemd, die de medische kennis verenigde vanaf de vroegst bekende tijden tot hun huidige tijdperk, de periode van de Oostelijke Zhou-dynastie.

25 – 220 na Chr. Oostelijke Han-dynastie
Staatsgouverneur Zhang Zhongjing (150-219 na Chr.) was een serieuze arts, die tweederde van zijn familieleden verloor door de griepepidemieën die het land teisterden. Hij besloot zijn carrièrepad te veranderen van politicus naar arts, om levens te redden met zijn medische vaardigheden.

De basis van de klassieke geneeswijzen
Zhang Zhongjing deed fantastisch werk en werd de meest vooraanstaande arts van de late Han-dynastie. Hij schreef een medisch boek met zestien delen, getiteld ‘Discussion of Cold-Induced Disorders’, door de essentie van eerdere medische klassiekers te combineren en een compleet medisch systeem op te zetten, van diagnostische- tot behandelingsprotocollen. Vanwege zijn werk wordt hij ook wel ‘de Chinese Hippocrates’ genoemd.

Het Klassiek Chinese Medische systeem (KCG) wordt beschouwd als een complete, relevante en unieke methodologie, die tijdloos is in zijn aanpak en resultaten.

Klassieke Chinese Geneeskunde
Klassieke Chinese Geneeskunde is een rijk en geavanceerd medisch systeem met duizenden jaren van diepgaande oefening en duizenden jaren van herhaalde resultaten, gebaseerd op naturalistische filosofie (Taoïsme) die de natuur, gezondheid, het leven en het universum met elkaar verbindt. Medische kennis is van generatie op generatie doorgegeven door middel van hands on gezel-training (leermeester-leerling) en naslagwerken doordrenkt van wetenschappelijk 
onderzoek.

Verschillende lagen van de hele persoon, op de fysieke, de emotionele en de spirituele laag, vallen onder één systeem (holisme). Daarom analyseren Chinese artsen gezond-heidsproblemen vanuit de benadering van de hele persoon, om de disbalans te vinden en de behandelingen te richten op de oorzaak van de disbalans. Dit loopt synchroon met de opkomende energiegeneeskunde op basis van geavanceerde bevindingen op het gebied van de kwantumfysica. In een paar woorden: dit systeem is zó oud, maar paradoxaal genoeg ook zó vooruitstrevend, dat het moeilijk is om het volledig te doorgronden en onder de knie te krijgen.

Vanaf het allereerste begin is het ontwikkeld als een gepersonaliseerd medisch systeem. Daarom hanteert het nooit een one-size-fits-all-aanpak. Van diagnose tot initiële behandeling en tot alle vervolgbehandelingen; het wordt altijd geïndividualiseerd om het beste te passen bij de gezondheidsbehoeften van die patiënt op dat specifieke moment.

In dit systeem zijn de theorie en voorschriften die in de geschiedenis vele malen zijn getest en gebruikt, vandaag de dag nog steeds van grote praktische waarde op het gebied van epidemische infectieziekten, verkoudheid, griep, spijsvertering, gynaecologie, neuromusculaire stoornissen, hersenschudding, zweepslagen en andere syndromen van trauma. Plus vele andere moeilijk te behandelen gezondheidsproblemen, met name de klachten, die in de Westerse geneeskunde worden gecategoriseerd als ‘psycho-somatisch’.

Eigenlijk leerde ik tijdens mijn opleiding een rijke mengvorm van KCG (Tao en Wu Wei) én TCG (Zang Fu, theorie en punten): het beste van beide werelden!

Maar waarom is de Klassieke Chinese Geneeskunde zo veel anders dan de meer recent ontwikkelde Traditionele Chinese Geneeskunde? Om dit uit te leggen, gaan we ruim zestig jaar terug in de tijd, naar het jaar 1956.

Traditionele Chinese Geneeswijzen
Het jaar 1956 is een bijzonder moment in de geschiedenis van China. Het was vlak na de Tweede Wereldoorlog dat de Volksrepubliek China werd opgericht. In dit jaar ondertekende premier Zhou Enlai de papieren die de oprichting van de eerste vier hogescholen voor Chinese Geneeskunde machtigden (zijnde de Chengdu-, Beijing-, Shanghai- en Guangzhou Colleges of TCM).

Vanaf dat moment ging de institutionele TCG-methode van onderwijs officieel van start. En het pre-institutionele model van meester/gezel vervaagde geleidelijk. Het belangrijkste momentum achter de omarming van de Chinese geneeskunde door de regering van de Communistische Partij van China in het midden van de jaren vijftig is eigenlijk politiek gemotiveerd. Twee jaar later lanceerde voorzitter Mao Zedong een reeks politieke bewegingen, waarvan eentje de ‘Chinees-Westerse geneeskunde-integratie’ heette. De integratiebeweging verplichtte in wezen de oprichting van ‘TCG’, een medisch systeem dat zichzelf ‘politiek correct’ zou houden. Om echter een medisch systeem in overeenstemming te houden met de marxistisch-materialistische ideologie, verloor het woord ‘integratie’ zijn eigenlijke betekenis.

De Klassieke Chinese Geneeskunde, het oude, rijke en geavanceerde medische systeem, doorgegeven van generatie op generatie, door mensen die overtuigd waren van de schoonheid en integriteit ervan gedurende duizenden jaren, moesten een pijnlijke ommezwaai ondergaan om te worden omgezet in TCG. De spirituele laag, die de mens integreert met de natuur en het Universum/God/Taoïsme, en vele andere kritische elementen die onlosmakelijk verbonden zijn met het hele systeem, werden geëlimineerd omdat het zogenaamd ‘feodale elementen’ waren. Door deze politieke correctie kon de TCG het ‘medicijn’ zijn dat de anti-godsdienstige agenda van de regeringspartij CCP niet ondermijnde.

Dit is dus het echte verschil tussen KCG en TCG.

Hoe vind je een echte KCG-therapeut?
Gebruik dan deze checklist:

• Heeft de therapeut ervaring met een privé-leerling-opleiding? Vooral in een klinische privé-omgeving, die artsen volgt die de Klassieke Chinese Geneeskunde beoefenen? Vraag gewoon waar hij/zij is opgeleid.
• Heeft de therapeut zijn/haar eigen apotheek voor rauwe kruiden om eigen aangepaste formules voor cliënten te maken, of vertrouwen ze meestal op kant-en-klaar gepatenteerde formules?
• Gebruikt de therapeut klassieke methoden?
• Beheerst de therapeut de polsdiagnose en controleert hij/zij regelmatig en geduldig de polsslag van de cliënt?
• Heeft de therapeut een authentieke passie en geeft hij/zij echt om het herstel van de gezondheid van de cliënt, of werkt hij/zij routinematig?

Ik had het genoegen om stage te mogen lopen bij en les te mogen krijgen van KCG-therapeut Henny Vrijbloed, van TAO-San in Epe (www.taosan.nl). Zij heeft in de jaren zestig een jaar lang als gezel geleefd en is opgeleid door een uit Communistisch China gevluchte klassieke arts. Het is grappig om te zien hoe zij inderdaad sommige dingen anders, en andere dingen hetzelfde doet, dan hoe wij het leerden. Henny geeft trainingen en cursussen en behandelt in Epe en Amsterdam. <<